Genderdiversiteit, transgenders en genderdysforie

Transgenders zijn mensen bij wie de genderidentiteit anders is dan het geboortegeslacht. Zij lopen een aantal specifieke gezondheidsrisico’s.

Cijfers

  • 48.000 mensen in Nederland identificeren zich niet (alleen) met hun geboortegeslacht, voelen onvrede met hun lichaam en zouden hun lichaam willen laten aanpassen met hormonen en operaties.
  • 73% van de transgenders heeft psychische en/of medische hulp gezocht vanwege hun genderidentiteit. (bron: SCP)
  • 70% van de transgenders heeft er wel eens over gedacht uit het leven te stappen. Onder de algemene bevolking is dit 8%. (bron: SCP)
  • Als man geboren transgenders zijn 4 tot 8 keer zo vaak slachtoffer van seksueel geweld.

Tijdens het gesprek

  • Bedenk dat transgenders relatief vaak zorg zoeken. De kans is dus groot dat u in uw praktijk met transgenders te maken krijgt, ook al is de groep relatief klein.
  • Veel transgenders durven niet over hun gevoelens te praten of in transitie te gaan. Zij durven het u dus ook niet te vertellen.
  • U kunt een belangrijke rol spelen in de signalering van genderdysforie. Vermoedt u dat een cliënt misschien genderdysforie heeft? Vraag hier op een aftastende manier naar. Bijvoorbeeld: ‘Wat voor soort man (of vrouw) bent u? Hoe voelt u zich over uw man-zijn (of vrouw-zijn)?’
  • Sommige transgenders hebben behoefte aan transitie en geslachtsaanpassende behandeling, anderen niet. Help uw cliënt zijn of haar eigen behoeftes te onderzoeken zonder hierbij te sturend op te treden.
  • Weet u niet of u ‘hij’ of ‘zij’ moet zeggen? Vraag het even na bij uw cliënt. Meestal willen transgenders aangesproken worden op grond van hun genderidentiteit, dus niet hun geboortegeslacht. Dit geldt zeker wanneer zij al in transitie zijn.
  • Ga sensitief om met het lichaam van transgenders. Zij vinden het bijna altijd vervelend om hun naakte lichaam te tonen of aangeraakt te worden. Dit geldt vooral als zij behoefte hebben aan een operatie, maar deze nog niet achter de rug hebben.
  • Verwijs uw cliënt door als hij of zij gespecialiseerde psychosociale zorg en/of een geslachtsaanpassende behandeling wenst. Lees meer over de verwijsmogelijkheden.

Goed om te weten

Definitie
Transgender is een overkoepelende term die wordt gebruikt voor mensen bij wie het geboortegeslacht, de genderidentiteit en de genderexpressie niet overeenkomen. Iemand is bijvoorbeeld als meisje geboren, maar voelt zich man en wil ook als man door het leven gaan. Of iemand is als jongen geboren, maar voelt zich deels man, deels vrouw en wil dat ook uiten. Het is geen seksuele oriëntatie, maar gaat over identiteit. Er zijn dus homo-, bi- en heteroseksuele transgenders. Lees hier welke termen gebruikt worden en wat ze betekenen.

Transitie
Een deel van de transgenders gaat in transitie. Dit betekent dat zij gaan leven in de geslachtsrol die past bij hun genderidentiteit. Transitie bestaat bijvoorbeeld uit het dragen van andere kleding, het aannemen van een nieuwe naam, ‘hij’ genoemd willen worden in plaats van ‘zij’ of andersom. Voor veel transgenders hoort een geslachtsaanpassende behandeling bij hun transitie. Zij melden zich aan bij een genderteam om in aanmerking te komen voor hormoonbehandeling en vaak ook operaties. Transitie en geslachtsaanpassende behandeling hebben doorgaans een positieve uitwerking op de levenskwaliteit van transgenders.

Psychische gezondheid
Uit onderzoek van het SCP blijkt dat de helft van de transgenders psychische problemen heeft. Onder de Nederlandse bevolking in het algemeen is dit 14%. Meer dan twee derde van de transgenders heeft wel eens aan zelfmoord gedacht, en ruim 20% deed ooit een zelfmoordpoging. Mensen die een transitie achter de rug hebben, rapporteren minder psychische problemen. (Bron: SCP, Worden wie je bent, 2012)

Seksuele gezondheid
Transgenders hebben vaak een minder positieve beleving van hun seksualiteit dan niet-transgenders. Genderdysfore gevoelens maken het moeilijker om van seks te genieten. Mensen met transgendergevoelens zijn seksueel minder tevreden en assertief en hebben minder zelfvertrouwen en plezier tijdens seks. Bovendien hebben transgenders die als man zijn geboren meer schuldgevoelens over seks. Transgenders hebben ongeveer anderhalf keer zoveel last van seksuele problemen als niet-transgenders. Bij de geboren vrouwen gaat het vooral om opwindings- en orgasmeproblemen, bij de geboren mannen om opwindings- en erectieproblemen. Transitie heeft een positieve uitwerking op seksuele tevredenheid. Wel kan hormoonbehandeling bij transvrouwen leiden tot een afname in seksueel verlangen. Geslachtsoperaties kunnen bij transmannen tot verlies of afname van seksueel gevoel in de genitaliën leiden.

Informatie voor (jong) volwassenen 

Informatie voor u als professional

Gerelateerde tips en tools

Vragen of aanvullingen?

Zit u nog met vragen? Of mist u bepaalde informatie? Laat het ons weten, daarmee helpt u deze website te verbeteren.

Contact