seksuele_levensloop

De seksuele levensloop

Midlife (40 tot en met 54 jaar)

  • Samenvatting

    Tussen de 40 en 55 jaar hebben de meeste mensen een vaste partner, maar vinden ook de meeste scheidingen plaats. Mannen en vrouwen die na een langdurige relatie een nieuwe relatie aangaan, moeten hierbij ook weer over condoomgebruik gaan nadenken en onderhandelen. Rond de 51 jaar vindt bij vrouwen de overgang plaats. Door de lagere concentraties oestrogenen kan het seksueel verlangen minder worden. Later in de overgang is er soms sprake van vaginale atrofie. Bij voldoende erotische stimulatie is de vaginale doorbloeding na de overgang echter niet anders dan daarvoor.

  • Biopsychosociale context

    Bij vrouwen begint de menopauze gemiddeld op de leeftijd van 51,5 jaar. Tijdens de overgang wordt het vaginaslijmvlies dunner en kwetsbaarder. Daarnaast kunnen vrouwen last hebben van opvliegers, slaapproblemen en incontinentie. Bij mannen vermindert de productie van testosteron en blijft er minder vrij testosteron over. De meeste mensen hebben in deze levensfase een partner en kinderen. Bij veel mensen gaan de kinderen al het huis uit. Ook vinden in deze levensfase de meeste scheidingen plaats. Ongeveer een derde van alle huwelijken eindigt in een echtscheiding. Mannen zijn gemiddeld 45 bij een echtscheiding, vrouwen gemiddeld 42. In 2003 had 17% van de vrouwen tussen de 43 en 47 jaar geen kinderen.

  • Lichaamsbeeld

    Vooral bij vrouwen gaat het lichaam steeds minder lijken op het schoonheidsideaal. De huid wordt ouder, het haar wordt grijzer, soms komen er zichtbare lichamelijke gebreken. Er is een toename van lichaamsvet en een andere vetverdeling. Vrouwen nemen vaker maatregelen om veroudering te verbergen of tegen te gaan dan mannen. Toch neemt een deel van de maatschappelijke druk op een mooi uiterlijk af met het ouder worden. Ook is hun zelfvertrouwen minder sterk verbonden met hun uiterlijk en meer met wat ze bereikt hebben. Seksuele activiteit lijkt samen te hangen met een positiever lichaamsbeeld. Over veranderingen in het lichaamsbeeld van mannen in deze levensfase is veel minder bekend.

  • Genderdysforie

    In deze leeftijdsgroep komt het vaker voor dat mensen gevoelens van onvrede met het biologische geslacht verborgen houden. Soms lukt het redelijk om het geboortegeslacht te accepteren. Dat geldt vooral wanneer bijkomende psychische problemen succesvol behandeld zijn, iemands geloofsovertuiging onverenigbaar is met een geslachtsaanpassende behandeling, het uiterlijk het lastig maakt om door te gaan voor het gewenste geslacht of iemand bang is belangrijke personen kwijt te raken. Sommige mensen met genderdysfore gevoelens stellen geslachtsaanpassing uit tot ze kinderen hebben grootgebracht. Dat zijn vooral biologische mannen die op vrouwen vallen.

  • Verliefdheid en (seksuele) relaties

    Wanneer mensen op deze leeftijd een relatie verbreken, willen zij meestal in de nabije toekomst wel weer een nieuwe partner. Niet iedereen weet deze wens te realiseren. Hoe ouder iemand is bij scheiding, hoe lastiger het is om een nieuwe partner te vinden. Ook het hebben van kinderen werkt belemmerend: ouders met thuiswonende kinderen hebben minder gelegenheid om een nieuwe partner te ontmoeten of stellen het aangaan van een nieuwe relatie bewust uit. Omdat kinderen na scheiding vaker bij hun moeder wonen, gaan vrouwen na scheiding minder vaak een nieuwe relatie aan. Bovendien hebben vrouwen vaker een voorkeur voor een latrelatie boven opnieuw samenwonen of trouwen.

  • Interesse en verlangens

    Seksueel verlangen neemt bij zowel mannen als vrouwen af met leeftijd, maar is in deze levensfase nog niet veel lager dan in de voorgaande. Onder 41- tot 55-jarigen zegt 83% van de mannen en 44% van de vrouwen wekelijks zin te hebben in seks. In een Duits onderzoek werd gevonden dat 62% van de mannen van 40 tot en met 79 jaar wel eens een parafiel verlangen had gehad. Slechts 2% van deze groep gaf aan dat ze last hadden gehad van dit verlangen.

  • Seksueel gedrag

    Seksueel gedrag verandert in deze levensfase niet noemenswaardig. 86% van de mannen en 72% van de vrouwen masturbeert wel eens en 79% van de mannen en 36% van de vrouwen kijkt wel eens naar erotische beelden. Mensen hebben ongeveer net zo vaak seks met een partner als in de vorige levensfase. Ook het prostitutiebezoek van mannen blijft gelijk (5%). 10% van de mannen en 5% van de vrouwen met een vaste partner heeft het afgelopen jaar ook seks met iemand anders gehad. De groep mensen die seks op internet heeft blijft klein.

  • Reproductieve gezondheid

    Bij vrouwen neemt de vruchtbaarheid in deze levensfase af en houdt uiteindelijk helemaal op. Sommige vrouwen hebben hier moeite mee, zij voelen zich minder vrouwelijk en aantrekkelijk. Anderen vinden het vooral fijn dat ze niet meer ongesteld worden en zich niet meer druk hoeven te maken over anticonceptie. Na het 40e jaar neemt anticonceptiegebruik onder vrouwen snel af. Het percentage vrouwen dat boven de 40 jaar nog een kind krijgt is gestaag toegenomen sinds de jaren 80. Dat brengt wel meer risico's met zich mee. De kans op een miskraam is dan 50%. Ook de kans op een meerling, vroeggeboorte, kunstverlossing of aangeboren afwijking neemt toe.

  • Seksueel overdraagbare aandoeningen en hiv

    Mensen die na een langdurige relatie een nieuwe relatie aangaan, realiseren zich vaak niet dat ze weer risico lopen op een soa of hiv. In hun vorige relatie was veilig vrijen alleen nodig om niet zwanger te worden. Na het beëindigen van hun relatie passen mensen hun beschermingsgedrag niet direct aan de nieuwe situatie aan. Ze zijn het min of meer ontwend om over condooms te onderhandelen met een nieuwe partner en deze te gebruiken.

  • Seksuele problemen

    Meer dan 1 op de 5 vrouwen tussen de 40 en 54 jaar heeft minstens één seksueel probleem. Meestal gaat het dan om lubricatieproblemen, orgasmeproblemen of problemen met de subjectieve opwinding. Het percentage vrouwen met seksuele problemen neemt toe rond de overgang. Pijn bij het vrijen en lubricatieproblemen zijn vaak een gevolg van opwindingsproblemen. Bij voldoende erotische stimulatie lijken de lagere oestrogeenniveaus van na de overgang de opwinding van vrouwen niet in de weg te hoeven staan. Bij mannen komen in deze levensfase nog niet veel seksuele problemen voor. 16% van de mannen in deze leeftijdsgroep heeft tenminste één seksueel probleem. Dat zijn vooral premature ejaculatie en erectieproblemen.