Intimiteit en seksualiteit in het verpleeghuis: doorbreek het taboe

Bij verpleeghuisbewoners met dementie is intimiteit en seksualiteit een moeilijk bespreekbaar onderwerp. Terwijl daar wel behoefte aan is. Er rust nog altijd een taboe op het praten over intimiteit en seksualiteit tussen partners en met zorgverleners. Dat concludeert Tineke Roelofs uit onderzoek waarop zij op 5 september promoveerde aan Tilburg University.

Uit gesprekken met zeventien bewoners en partners bij drie verschillende zorginstellingen in Noord-Brabant bleek dat mensen met dementie nog tot op hoge leeftijd seksueel actief kunnen zijn. Wel nemen frequentie en intensiteit af door fysieke, psychologische en sociale factoren. Uit het onderzoek blijkt dat als bewoners nog verliefdheid, liefdevolle intimiteit en seks kunnen beleven, dit de kwaliteit van hun leven verhoogt.

Gebrek aan privacy en barrières

Beperkingen die samenhangen met dementie, zoals geheugenverlies of desoriëntatie, bemoeilijken de mogelijkheid om intimiteit en seksualiteit te beleven. Daarnaast zijn bewoners vaak 24 uur per dag afhankelijk van de zorg, wat de privacy beperkt. Verder zijn er praktische barrières, zoals plaatsgebrek en een éénpersoonsbed en is de communicatie rondom de invulling van intimiteit en seksualiteit tussen bewoner en partner en met zorgprofessionals vaak niet optimaal.

Volgens Ineke Mouthaan, programmamanager Zorg en informatie bij Rutgers, is het erg belangrijk dat er in verzorgingshuizen aandacht wordt besteed aan seksualiteit. "Vooral bij mensen met dementie, is het belangrijk dat er intimiteit in hun leven blijft. Dat is nu onderbelicht en daarom is het onderzoek van Roelofs erg welkom."

Afhankelijk van zorgverleners

Roelofs interviewde 187 zorgverleners uit zes zorgorganisaties bij de studie. De houding van zorgverleners hangt af van leeftijd, opleidingsniveau, kennis over de thematiek, het bieden van persoonsgerichte zorg en de organisatiecultuur. Uit de studie blijkt dat de houding positiever is, wanneer de medewerkers het gevoel hebben meer persoonsgerichte zorg te bieden, zij binnen hun organisatie een ondersteunende cultuur ervaren en over een hoger kennisniveau beschikken. Medewerkers die op de hoogte zijn van het beleid over seksualiteit van bewoners hebben een minder positieve houding.

Aanbevelingen aan zorgorganisaties

Aanbevelingen van Roelofs:

  • Bekijk intimiteit en seksualiteit niet als geïsoleerde thema’s voor bewoners en hun partners. Ze maken deel uit van hun hele levens- en liefdesgeschiedenis.
  • Zorg dat ethische kwesties in alle openheid besproken kunnen worden, vanuit het perspectief van de bewoners.
  • Vergroot bij medewerkers kennis over liefde, intimiteit en seksualiteit.
  • Onderzoek hoe de privacy van bewoner en partner verbeterd kan worden.
  • Stimuleer de implementatie van persoonsgerichte zorg.
  • Vermijd een te beschermend zorgparadigma wat betreft gevoelige onderwerpen.
  • Bied ruimte voor een holistisch mensbeeld in de verpleeghuiszorg.
  • Zorg voor draagvlak van beleid in de hele zorgorganisatie.

Reacties